Onderkoeling - wat iedere kayakker moet weten

Onderkoeling (medische naam: *hypothermie*) is één van de belangrijkste gevaren als je te water raakt - zelfs belangrijker dan direct verdrinken. Dat komt omdat water warmte van je lichaam **25× sneller** wegneemt dan lucht.

Wat gebeurt er als je in koud water valt?

Je lichaam krijgt een **cold shock**: je ademt plots heel snel, misschien zelfs water in. Dit is in de eerste 1–2 minuten levensgevaarlijk.

Na die schok verlies je langzaam warmte — spieren werken slechter en coördinatie gaat achteruit.

Als je lichaamstemperatuur onder 35 °C daalt is er sprake van onderkoeling.

Er zijn praktische tijdregels

1 minuut

om je ademhaling te controleren en kalm te blijven.

10 minuten

voordat je spieren zo slecht werken dat je niet meer effectief kunt zwemmen.

~1 uur

voordat bewusteloosheid door onderkoeling kan optreden.

Voorkomen is altijd beter!

Kleding en uitrusting

Draag altijd een **goedgekeurd reddingsvest** (PFD). Dit houdt je hoofd boven water en helpt warmte te behouden.

In koud water (onder ±15 °C) is een **neopreen wetsuit of droogpak** sterk aan te raden.

Gebruik meerdere warme lagen (thermo onderlaag, fleece, waterdichte bovenlaag).

Draag zo nodig neopreen handschoenen, sokken en een muts — het hoofd, oksels en liezen verliezen veel warmte.

In het water — wat doe je direct?

Blijf **rustig** en raak niet in paniek. Paniek versnelt onderkoeling en vergroot de kans op water inademen.

Neem de **HELP-houding** (Heat Escape Lessening Posture): trek je knieën naar je borst en sla je armen eromheen. Dit vermindert warmteverlies.

Als je niet alleen bent: ga in een **huddle** (met anderen dicht tegen elkaar) om warmte vast te houden.

Zwem alleen als de oever echt dichtbij (heel kort) is — anders kost zwemmen te veel energie en verlies je sneller warmte.

Blijf met je *kayak of drijfobject* bij je — klimmen erop is veiliger dan in het water blijven.

Herken de signalen van onderkoeling

Kippenvel en hevig rillen

erwardheid, sufheid

rage bewegingen, slechte coördinatie

Spierstijfheid in plaats van rillen — dit is erg serieus

Bewusteloosheid

Deze symptomen vallen samen met wat medische en sportveiligheidsbronnen melden.

Een onderkoeld persoon helpen (praktisch)

Breng het slachtoffer **uit het water** zo snel en voorzichtig mogelijk.

Leg de persoon **horizontaal**, met hoofd iets lager dan de rest van het lichaam — dit voorkomt bloedsomloopproblemen.

Verwijder natte kleding voorzichtig en vervang door droge kleding of dekens.

Wikkel het slachtoffer in een **isolatiedeken** of meerdere lagen.

Geef alleen warme dranken **als hij/zij bij bewustzijn is en kan slikken** (nooit bij sufheid/bewusteloosheid).

Bel zo snel mogelijk de hulpdiensten (112) voor medische opvang — onderkoeling kan snel levensbedreigend worden.

Wat NIET doen

Geen alcohol geven — dit verwijdt bloedvaten en laat je warmte sneller verliezen.

Niet snel opwarmen met hete douche of kachel — dit kan hartritmestoornissen veroorzaken.

Geen massage of veel beweging — dit kan koude bloed terug naar de kern sturen en gevaarlijk zijn.

Onderkoeling kan iedereen overkomen, maar met de juiste kennis, uitrusting en snelle, rustige actie kun je levens redden — misschien zelfs je eigen leven.

bottom