Wie begint met kajakken, krijgt al snel te maken met weerberichten waarin gesproken wordt over windkracht, kilometer per uur en meter per seconde. Zonder vaarbewijs of nautische achtergrond is dat niet altijd eenvoudig te vertalen naar de praktijk. Op deze pagina leggen we uit wat windkracht betekent en wat dit voor jou als kajakker betekent op het water.
De Beaufortschaal
De Beaufortschaal loopt van 0 (windstil) tot 12 (orkaan). Deze schaal is oorspronkelijk bedoeld voor open zee. Op binnenwater zijn de verschijnselen minder extreem, maar voor lichte boten zoals kajaks is wind juist extra merkbaar.
Beaufort
km/uur
meter/sec
omschrijving
uitwerking op open zee
0
<1
<0,2
windstil
zee als spiegel
1
1–5
0,3–1,5
zwakke wind
kleine golfjes
2
6–11
1,6–3,3
flauwe koelte
kleine korte golfjes
3
12–19
3,4–5,4
lichte koelte
golftoppen breken licht
4
20–28
5,5–7,9
matige koelte
langere golven, schuim
5
29–38
8,0–10,7
frisse bries
veel schuimkoppen
6
39–49
10,8–13,8
stijve bries
grote golven, stuifwater
7
50–61
13,9–17,1
harde wind
schuimstrepen op zee
8
62–74
17,2–20,7
stormachtig
hoge brekende golven
9
75–88
20,8–24,4
storm
rollen van golven
10
89–102
24,5–28,4
zware storm
zee volledig wit
11
103–117
28,5–32,6
zeer zware storm
extreme zee
12
>117
>32,6
orkaan
lucht gevuld met schuim
De beschreven verschijnselen gelden voor open zee. Op binnenwater zijn ze minder extreem, maar voor kajaks blijft wind een belangrijke factor.
Wat doet wind met een kajak?
In een kajak kun je je niet schrap zetten zoals op vaste grond. Je wordt daarom altijd door de wind beïnvloed. Een veelgebruikte vuistregel bij kanovaren is:
Je wordt ongeveer met één tiende van de windsnelheid verplaatst.
Bij windkracht 5 (ongeveer 30–38 km/uur) betekent dit dat je 3 à 4 km/uur met de wind mee wordt gedrukt.
Tegen de wind in: nog maar 2–3 km/uur
Met de wind mee: 9–10 km/uur
Ga je eerst voor de wind en moet je later terug tegen de wind in, dan kan de terugweg drie tot vier keer zo lang duren.
Peddelen en koers houden
Niet alleen de boot, maar ook de peddel vangt wind. Het bovenste blad kan uit balans worden getrokken, waardoor peddelen zwaarder wordt en het lastiger is om stabiel te blijven.
Daarnaast heeft een kajak bij dwarswind de neiging om met de punt in de wind te draaien. In combinatie met golfjes vraagt dit meer techniek en kracht.
Wanneer wel en wanneer niet varen?
Windkracht 0–2: zeer geschikt voor beginners
Windkracht 3: goed te doen, wind duidelijk merkbaar
Windkracht 4: alleen op beschut water en korte tochten
Tenzij je zeker weet dat je het volledige traject voor de wind kunt varen, is het verstandig om bij windkracht 7 en hoger niet het water op te gaan. Twijfel je over de omstandigheden? Niet varen is altijd de veiligste keuze.